Lào Cai: Nỗ lực để người dân vùng sâu, vùng xa chăm sóc sức khỏe chủ động

Từ chữa bệnh đến chăm sóc sức khỏe chủ động
Sáng sớm, những tia nắng đầu ngày len qua màn mây mỏng, trải vàng trên các triền núi của xã Ý Tý, khu vực Bát Xát. Giữa mênh mang đại ngàn Tây Bắc, mây vẫn quấn quýt quanh những đỉnh núi, những con đường nhỏ uốn lượn theo sườn dốc dẫn về các bản làng nép mình giữa những thửa ruộng bậc thang đang mùa lúa mới. Tại sân Trạm Y tế xã, người dân từ khắp các thôn bản trong xã đã có mặt từ sớm, kiên nhẫn chờ đến lượt khám sức khỏe.

Không khí bên trong trạm khẩn trương nhưng trật tự. BS. Trang Thó Giờ, Giám đốc Trạm Y tế xã Ý Tý, cùng các cán bộ y tế tất bật đón tiếp, hướng dẫn, phân luồng người dân đến từng bàn khám. Người già được đo huyết áp, siêu âm, điện tim; phụ nữ được khám sức khỏe sinh sản; trẻ nhỏ được khám mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt. Sau mỗi lượt khám, bác sỹ lại nhẹ nhàng giải thích kết quả, tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt và hướng dẫn bà con cách theo dõi sức khỏe để phòng ngừa bệnh tật.

Gắn bó với vùng cao nhiều năm nay, BS. Trang Thó Giờ hiểu hơn ai hết những khó khăn của người dân nơi đây. Phần lớn bà con là đồng bào dân tộc thiểu số, cuộc sống dựa vào nương rẫy, nhiều thôn bản cách trung tâm xã hàng chục cây số. Vì đường sá xa xôi, điều kiện kinh tế còn nhiều thiếu thốn và tâm lý “không đau thì không khám”, không ít người chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã nặng, việc điều trị vì thế cũng trở nên khó khăn hơn.
Từ khi triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí trên địa bàn xã, đã có rất nhiều người dân đồng tình hưởng ứng, vì mang ý nghĩa đặc biệt đó là: người dân đã tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, họ còn có cơ hội phát hiện sớm các bệnh lý mạn tính và nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động. Với BS. Trang Thó Giờ và các đồng nghiệp, điều đáng quý nhất sau mỗi buổi khám, sẽ giúp nhiều bà con hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe, biết lắng nghe cơ thể mình trước khi bệnh tật gõ cửa.
Khi sức khỏe tìm đến người dân
Cơn mưa từ đêm trước kéo dài đến sáng hôm sau phần nào tạo tâm lý lo lắng cho những cán bộ Trạm Y tế xã Bản Lầu, khu vực Mường Khương. Dẫu thời tiết không thuận lợi, BS. Trần Ngọc Tuyển, Giám đốc Trạm Y tế cùng đồng nghiệp vẫn lên đường đến những thôn bản xa để rà soát, vận động người dân tham gia khám sức khỏe định kỳ. 

Trong buổi khám đợt này đa phần là người già neo đơn, người khuyết tật và những hộ ở cách xa trung tâm xã. Với anh, nếu chờ người dân tự tìm đến thì sẽ còn không ít người bỏ lỡ cơ hội được phát hiện bệnh. Vì vậy, ngoài tổ chức khám tại trạm, anh cùng đồng nghiệp chủ động đến từng thôn, từng hộ dân để tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ bà con tiếp cận chương trình khám sức khỏe.
Anh chia sẻ: “Để người dân vùng cao thay đổi thói quen  không phải là chuyện ngày một ngày hai. Nhiều hôm chúng tôi xuống các thôn bản từ sáng sớm, đến tối muộn mới trở về. Vất vả là vậy, nhưng khi thấy bà con hiểu được ý nghĩa của việc khám sức khỏe định kỳ, chủ động đến khám và phát hiện bệnh sớm thì mọi cố gắng đều xứng đáng”.
Là một trong những người được cán bộ y tế đến tận thôn vận động tham gia khám sức khỏe, ông Đinh Văn Trợ 76 tuổi, thôn Cốc Phúng xã Bản Lầu tâm sự: “Trước đây tôi chỉ đi khám khi trong người thấy mệt hoặc đau ốm. Nay được các bác sỹ giải thích, khám sức khỏe miễn phí ngay tại thôn, tôi mới biết khám định kỳ giúp phát hiện bệnh sớm để điều trị kịp thời”.

Ở vùng cao, để thay đổi nhận thức của người dân luôn cần thời gian và sự kiên trì. Bởi vậy, bên cạnh chuyên môn, mỗi cán bộ y tế còn là một tuyên truyền viên gần gũi, hiểu rõ từng thôn bản, từng hoàn cảnh gia đình để vận động người dân tham gia khám sức khỏe. Nhờ sự kiên trì mà nhận thức của người dân đã dần thay đổi. Từ chỗ còn dè dặt, nhiều người đã chủ động đăng ký khám và nhắc nhở người thân trong gia đình cùng tham gia.
Vì một Lào Cai khỏe mạnh 
Sau gần ba tháng triển khai Chỉ thị số 17 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Lào Cai đã hoàn thành vượt mức chỉ tiêu của chiến dịch khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Tính đến ngày 23/7/2026, tỷ lệ người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần trong năm đạt 56,1%, trong đó tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ đạt 23,1%. Nhiều địa phương đạt kết quả nổi bật ngay trong những tháng đầu triển khai như Mường Hum đạt 84,54%, A Mú Sung đạt 74,17%, Y Tý đạt 70,60%, Cao Sơn đạt 70,10% và Bảo Thắng đạt 62,88%. Đằng sau những con số ấy là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của đội ngũ y, BS. từ tuyến tỉnh đến cơ sở cùng hàng nghìn chuyến công tác vượt núi, băng rừng để đưa dịch vụ y tế đến với người dân.

Ông Hoàng Quốc Hương, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai cho biết: “Triển khai Chỉ thị số 17 không chỉ là thực hiện một nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy chăm sóc sức khỏe nhân dân. Mục tiêu của chúng tôi là mọi người dân, dù ở vùng thuận lợi hay vùng sâu, vùng xa, đều được khám sức khỏe định kỳ, được lập và quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để can thiệp kịp thời. Ngành y tế sẽ tiếp tục củng cố mạng lưới y tế cơ sở, nâng cao năng lực chuyên môn, đẩy mạnh chuyển đổi số và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để từng bước hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân”.
Trên những cung đường quanh co dẫn vào các bản làng vùng cao, vẫn còn đó những bước chân không quản nắng mưa của đội ngũ y, bác sỹ cơ sở ngày ngày mang theo máy móc, thuốc men và cả trách nhiệm của người thầy thuốc đến với Nhân dân. Mỗi buổi khám sức khỏe, mỗi tờ phiếu sàng lọc được hoàn thành, mỗi bệnh lý được phát hiện sớm không chỉ giúp người dân giảm bớt gánh nặng điều trị, mà giảm cả gánh nặng của cuộc sống mưu sinh. Cứ như thế, bằng sự tận tụy và tận tâm của mình, đội ngũ y tế Lào Cai đang từng ngày đưa chủ trương chăm sóc sức khỏe toàn dân đến gần hơn với đồng bào vùng cao, để khoảng cách địa lý không còn là khoảng cách trong chăm sóc sức khỏe.

Hồng Loan - CDC Lào Cai