Theo Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia Nguyễn Đức Nhự, tính đến ngày 5/8/2026, Viện đã tiếp nhận 6.994 mẫu hài cốt liệt sĩ từ 6 địa phương để phục vụ công tác giám định ADN. Trong đó, Quảng Trị chuyển về 4.665 mẫu, Đà Nẵng 891 mẫu, Lào Cai 821 mẫu, Sơn La 351 mẫu, Lạng Sơn 102 mẫu và Thái Nguyên 164 mẫu. “Khối lượng mẫu tiếp nhận tăng nhanh cho thấy tiến độ triển khai thu thập, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ từ các địa phương đang được đẩy mạnh, tạo cơ sở để các đơn vị chuyên môn thực hiện giám định, đối khớp ADN, góp phần xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin”, ông Nhự nói.
Hiện Viện Pháp y Quốc gia đang tiến hành sàng lọc, phân loại và xử lý sơ bộ các mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ công tác giám định ADN các mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS). Song song với đó, Viện triển khai thử nghiệm kỹ thuật mới - phương pháp giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) trên các mẫu HCLS đã có kết quả giải trình tự ADN ty thể bằng phương pháp cũ để đánh giá, đối chứng.
Theo ThS. Chu Thị Thủy, Giám định viên, Khoa Y Sinh học, Viện Pháp y Quốc gia: “Đến nay, Viện đã đối khớp thành công 3 trường hợp trùng khớp dữ liệu ADN giữa hài cốt liệt sĩ và thân nhân. Đây đều là các trường hợp được tiếp nhận trước năm 2025”.
Đáng chú ý, kết quả thử nghiệm công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS-SNP) cho thấy nhiều tín hiệu khả quan. Việc phân tích ADN hệ gen ty thể trên máy giải trình tự gen thế hệ mới cho kết quả trùng khớp hoàn toàn với dữ liệu thu được bằng phương pháp cũ. Đặc biệt, phương pháp ứng dụng trên máy giải trình tự gen thế hệ mới có độ nhạy cao hơn, giúp tăng khả năng phân tích thành công đối với các mẫu hài cốt chất lượng kém do lâu năm, bị phân hủy mà phương pháp cũ thất bại. Đồng thời, lượng dữ liệu thu được nhiều hơn, giúp quy trình đối khớp đạt độ tin cậy cao hơn trong xác định danh tính các liệt sĩ.
Bên cạnh đó, Viện tiếp tục thử nghiệm phân tích đa hình đơn nucleotide (SNP) trên hệ thống giải trình tự gen thế hệ mới theo Thông tư số 08/2026/TT-BYT của Bộ Y tế. Việc bổ sung nguồn dữ liệu ADN này được kỳ vọng là giải pháp then chốt nhằm giải quyết bài toán truy nguyên mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS) với số lượng lớn, phục vụ đắc lực cho công tác đối khớp trong 'Chiến dịch 500 ngày đêm.
Tuy nhiên, theo Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia Nguyễn Đức Nhự: mặc dù đạt được những kết quả bước đầu, nhưng trong quá trình triển khai Viện vẫn đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là về kinh phí và trang thiết bị. Đến nay, kinh phí thực hiện nhiệm vụ chưa được cấp có thẩm quyền giao, khiến Viện chưa có cơ sở triển khai đấu thầu mua sắm hóa chất, vật tư tiêu hao cũng như tổ chức giám định trên diện rộng theo tiến độ của Chiến dịch. Bên cạnh đó, đơn vị cũng cần được đầu tư bổ sung hệ thống trang thiết bị chuyên dụng, sửa chữa phòng thí nghiệm đạt chuẩn để nâng cao công suất xét nghiệm, bảo đảm chất lượng kết quả và hạn chế nguy cơ ngoại nhiễm trong quá trình xử lý mẫu…
Để bảo đảm tiến độ thực hiện nhiệm vụ, Viện Pháp y Quốc gia kiến nghị Bộ Y tế phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan sớm bố trí, giao dự toán kinh phí để triển khai mua sắm hóa chất, vật tư tiêu hao và tổ chức giám định ADN theo đúng tiến độ của Chiến dịch. Đồng thời, Viện đề xuất sớm đầu tư hệ thống trang thiết bị, hạ tầng máy chủ, hệ thống lưu trữ dữ liệu và phần mềm tin sinh học phục vụ phân tích, quản lý và đối khớp dữ liệu ADN; cho phép đồng thời phân tích các mẫu hài cốt mới tiếp nhận với khoảng 500 mẫu thân nhân đã được lưu trữ tại Viện trước năm 2026.
"Mặc dù quá trình triển khai còn nhiều thách thức, Viện Pháp y Quốc gia luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được Bộ Y tế giao phó: Ứng dụng phương pháp giám định ADN để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa rõ thông tin. Đội ngũ giám định viên luôn chú trọng chuẩn hóa khâu xử lý, phân tích, xây dựng cơ sở dữ liệu di truyền và tối ưu hóa quy trình xét nghiệm để xử lý khối lượng mẫu lớn mà vẫn bảo đảm độ chính xác cao nhất. Bằng trách nhiệm nghề nghiệp và sự tri ân sâu sắc, chúng tôi cam kết huy động tối đa năng lực chuyên môn để đẩy nhanh tiến độ định danh, giúp các anh sớm được trở về với gia đình”, TS. Nguyễn Đức Nhự - Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia nhấn mạnh.
Có thể nói, nỗ lực này không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn của ngành pháp y mà còn tô đậm giá trị nhân văn sâu sắc trong đạo lý đền ơn đáp nghĩa.
|
164 mẫu HCLS đã được tỉnh Thái Nguyên bàn giao cho Viện Pháp y Quốc gia sáng ngày 5/8 Trong sáng nay, Thượng tá Nguyễn Ngọc Lâm, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên, kiêm thành viên Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh dẫn đầu đoàn công tác, đã bàn giao cho Viện Pháp y Quốc gia 164 mẫu hài cốt được tìm thấy tại 10 nghĩa trang liệt sĩ tại tỉnh, để phục vụ giám định ADN. 
Theo Thượng tá Nguyễn Ngọc Lâm: Trong thời gian qua, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên, cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS của tỉnh đã tích cực, chủ động tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo về triển khai, tổ chức về thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Qua rà soát, tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên có 941 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, cần lẫy mẫu trong thời gian này được phân bổ trên 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường của tỉnh.
|
Tin, ảnh: Hoàng Hiền
