Đổi mới trong cách tiếp cận, cách truyền tải thông điệp sức khỏe đến cộng đồng
Sử dụng thuốc lá gây ra gánh nặng về bệnh tật, tử vong và kinh tế không chỉ với người sử dụng mà còn với cả gia đình và toàn xã hội. Theo Tổ chức Y tế thế giới, hút thuốc lá gây ra nhiều bệnh mạn tính và nan y và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu mà có thể phòng tránh được. Với hơn 15 triệu người hút thuốc hiện tại ở Việt Nam, việc sử dụng thuốc lá hiện đang gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm đáng kể và ngày càng tăng. Theo báo cáo của WHO năm 2021, sử dụng thuốc lá đã và đang gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam, với hơn 100.000 ca tử vong do thuốc lá mỗi năm (trong đó 84.500 người tử vong/năm do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do tiếp xúc thụ động với khói thuốc). Số tiền người dân Việt Nam chi mua thuốc lá hằng năm là 49.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chi phí y tế và thiệt hại kinh tế do sử dụng thuốc lá rất lớn. Theo báo cáo nghiên cứu của Hội Kinh tế y tế năm 2022, chi phí y tế cho điều trị và mất sức lao động do bệnh tật và tử vong sớm liên quan đến sử dụng thuốc lá hàng năm ở Việt Nam ước tính lên tới 108 nghìn tỷ đồng (khoảng 4,5 tỷ USD), tương đương 1,14% GDP.
Cuộc thi “Sáng tác sản phẩm truyền thông về môi trường không khói thuốc lá” được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử, đồng thời khuyến khích sự sáng tạo trong truyền thông y tế, lan tỏa thông điệp về một môi trường sống trong lành, không khói thuốc. Ban Tổ chức cho biết, đối tượng của Cuộc thi là các viên chức và người lao động đang công tác tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật của các tỉnh, thành phố trên cả nước. Người dự thi có thể tham gia theo cá nhân hoặc nhóm.
Phát biểu chỉ đạo tại Lễ phát động, TS.BS. Vũ Mạnh Hà, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế nhấn mạnh: “Cuộc thi Sáng tác sản phẩm truyền thông về môi trường không khói thuốc lá chính là một sáng kiến truyền thông đầy ý nghĩa, thể hiện sự đổi mới trong cách tiếp cận, cách truyền tải thông điệp sức khỏe đến cộng đồng. Cuộc thi không chỉ là sân chơi dành cho các cán bộ y tế tại các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tuyến tỉnh, mà còn là nơi hội tụ những ý tưởng truyền thông sáng tạo, những thông điệp mạnh mẽ, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy hành vi tích cực trong phòng, chống tác hại của thuốc lá. Các sản phẩm tham dự thể hiện tinh thần sống khoẻ, sống xanh không khói thuốc mà còn thể hiện trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng, đặc biệt là bảo vệ trẻ em và phụ nữ khỏi khói thuốc thụ động. Với thông điệp đổi mới, hiện đại phù hợp với giới trẻ và công nghệ số. Và hơn hết là tình yêu thương, lòng nhân ái, trách nhiệm xã hội, bởi mỗi tấm pano, mỗi khẩu hiệu chính là lời nhắc nhở: Hút thuốc lá không chỉ hại mình mà còn hại người thân”.
Kỳ vọng những tác phẩm phản ánh chân thực về những nỗ lực phòng, chống tác hại của thuốc lá
TS.BS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế; Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi cho biết: Trong những năm qua, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ các bộ, ngành, các tỉnh/thành phố thúc đẩy việc tổ chức thực hiện quy định cấm hút thuốc theo đúng Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, với những nỗ lực không ngừng đã từng bước tạo ra sự thay đổi lớn về nhận thức, ý thức trách nhiệm và hành vi của người dân. Theo kết quả báo cáo, sau 10 năm thực hiện các quy định về môi trường không khói thuốc, tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động giảm đáng kể tại hầu hết các địa điểm công cộng trong đó tại cơ sở y tế đã giảm từ 23,6% (năm 2010) xuống 21,3% (năm 2023). Kết quả điều tra năm 2023 cho thấy tỷ lệ người dân biết về Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các quy định của Luật là 59%; Tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin tuyên truyền về phòng chống tác hại của thuốc lá là 74,2%. Việc đẩy mạnh công tác truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong thời gian qua và những năm tiếp theo tiếp tục đóng vai trò quan trọng để tạo nên sự chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động của cộng đồng trong phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Là đơn vị được giao nhiệm vụ tổ chức, nhà báo Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, đồng Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi, Trưởng Ban Giám khảo Cuộc thi chia sẻ: “Với hai hình thức dự thi là video clip và poster, chúng tôi kỳ vọng sẽ nhận được những tác phẩm mang tính sáng tạo, phản ánh chân thực và sâu sắc về những nỗ lực phòng, chống tác hại của thuốc lá, truyền cảm hứng hành động xây dựng môi trường trong lành đến từng cá nhân và cộng đồng… Thay mặt Ban Giám khảo cuộc thi, chúng tôi cam kết làm việc với tinh thần công tâm, minh bạch, khách quan và tuyệt đối bảo mật thông tin trong quá trình chấm thi. Chúng tôi sẽ cố gắng lựa chọn những sản phẩm xứng đáng nhất để tôn vinh và lan toả rộng rãi trong các chiến dịch truyền thông trong thời gian tới”.
Trọng Tiến, Hoàng Hiền, Ngọc Anh
