Hiến tặng mô tạng - cho đi là còn mãi

Ngày của sự tri ân

Tổ chức Y tế Thế giới đã chọn ngày 13/8 hàng năm là Ngày Hiến tạng Thế giới. Các quốc gia khác trên thể giới cũng đã thiết lập Ngày Hiến tạng hằng năm như Hoa Kỳ , Tây Ban Nha, Trung Quốc , Hàn Quốc... Tại Việt Nam, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Y tế lấy ngày 20/5 hàng năm làm “Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng Việt Nam”. Mục đích, ý nghĩa của Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng vừa để tri ân người hiến cùng gia đình, vừa để tuyên truyền giáo dục, nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng, hiểu đủ về hoạt động hiến tặng mô, tạng sau chết. Từng bước xóa bỏ những rào cản về tâm linh, phong tục, định kiến là một trong những lý do khiến số người hiến tạng tại Việt Nam còn thấp. Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5 cũng là dịp để tri ân các y bác sĩ, cán bộ điều phối, các tình nguyện viên và các tổ chức đã cống hiến cho sự phát triển của hoạt động hiến, ghép mô, tạng. Tạo động lực cho cán bộ, nhân viên y tế và hệ thống điều phối tạng. Thúc đẩy chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Từ đó, giúp các hoạt động quản lý, điều phối, giám sát, đào tạo và xây dựng hệ thống pháp lý trong lĩnh vực hiến, ghép tạng sẽ có thêm cơ sở pháp lý để mở rộng và phát triển. Góp phần nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, tạo điểm nhấn để các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và hệ thống y tế đồng loạt triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động đăng ký hiến tặng trong nhân dân. Thông qua đó, nhận thức của cộng đồng về hiến tặng mô, tạng sẽ từng bước được cải thiện, những rào cản về tâm lý, văn hóa, tín ngưỡng dần được tháo gỡ, mở ra cơ hội gia tăng nguồn hiến một cách bền vững.

Tham dự chương trình "Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5- Cho đi là còn mãi”, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã xúc động chia sẻ: "Tôi muốn dành những lời xúc động và kính trọng nhất để tri ân những người đã hiến tặng mô, tạng và gia đình của họ. Các bác, các anh, chị chính là những "đại sứ của sự sống". Trong giờ phút đau thương nhất của gia đình, các bác, các anh, chị đã nén nỗi đau riêng để trao cơ hội sống cho những người xa lạ... Nghĩa cử ấy đã thắp lên ngọn lửa của hy vọng, xóa tan bóng tối của bệnh tật và khẳng định một triết lý sống cao đẹp: "Cho đi là còn mãi"... Cũng Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, "ghép mô, tạng là đỉnh cao của sự kết hợp giữa khoa học kỹ thuật với sự tận hiến của y đức. Đối với người thầy thuốc, không có niềm hạnh phúc nào lớn hơn khi chứng kiến một trái tim bắt đầu đập lại trong lồng ngực mới, một đôi mắt tìm lại được ánh sáng, hay một cuộc đời tưởng chừng đã khép lại nay lại được hồi sinh rạng rỡ”. Đây không chỉ là một sự kiện của ngành y tế, mà là một sự kiện vô cùng ý nghĩa, là ngày của những tấm lòng nhân ái, nơi những trái tim cùng chung nhịp đập vì sự sống.

Phát biểu trong cảm xúc, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà khẳng định: “Người hiến tặng mô, tạng và gia đình của họ đã viết tiếp câu chuyện đẹp đẽ về tình nhân ái, về tình yêu thương đồng loại và nghĩa đồng bào sâu sắc. Đó là những con người rất bình dị nhưng trong khoảng khắc sinh tử của cuộc đời, họ đã chọn cho đi một phần cơ thể của mình để hồi sinh nhiều cuộc đời khác. Chính những nghĩa cử cao đẹp ấy khiến chúng ta tin rằng dù cuộc đời có nhiều thử thách, mất mát thì tình người vẫn là điều thiêng liêng nhất, đẹp đẽ nhất, nối dài sự sống nhất, góp phần tạo nên truyền thống tương thân, tương ái, cốt cách nhân ái của dân tộc”.

Trong Chương trình, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cùng nhiều đại biểu tham dự đã cùng thực hiện nghi thức ấn nút phát động hưởng ứng đăng ký kiến mô, tạng vì sự sống người bệnh. Ngay sau đó, Phó Thủ tướng cùng đại biểu đã ký bản đăng ký hiến mô tạng, góp phần lan tỏa tinh thần cho đi là còn mãi.

Thành tựu đi liền với khó khăn

Nhìn lại lịch sử ghép tạng, Việt Nam đã đạt được những thành to lớn, góp tên tuổi trong bản đồ ghép tạng trên thế giới. Từ ca ghép tạng thành công đầu tiên cách đây hơn 30 năm, tính đến năm 2025 cả nước có 10.878 ca ghép, trong đó năm 2024 ghép được 1212 ca, năm 2025 ghép 1368 ca, đến nay cả nước có 286 ca chết não hiến tạng. Việt Nam đã làm chủ được kỹ thuật ghép các loại tạng, trong đó, ghép phổi được đánh giá là kỹ thuật khó nhất, là đỉnh cao trong các loại ghép tạng thì các bệnh viện đầu ngành đều đã thực hiện thành công và đưa ghép tạng phổi vào danh mục kỹ thuật thường quy. Không chỉ vậy, thời gian qua, chúng ta liên tiếp thực hiện nhiều ca ghép đa tạng, ghép tạng domino. Nếu như trước đây, chỉ có 05 bệnh viện Trung ương (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Quân Y 103, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Chợ Rẫy) thực hiện được kỹ thuật ghép tạng, thì đến nay Bộ Y tế đã cấp phép cho 34 bệnh viện thực hiện kỹ thuật này. Đây là điểm sáng, là niềm tự hào, là minh chứng cho sự tiến bộ vượt bậc, thể hiện trình độ, kỹ thuật chuyên môn sâu, kinh nghiệm phong phú của các chuyên gia ghép tạng, của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam nói riêng và của ngành Y Việt Nam nói chung.

Tuy nhiên, công tác hiến và ghép mô, tạng tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Nguồn tạng hiến hiện nay chủ yếu đến từ người hiến sống, chiếm 90% tổng số ca ghép. Trong khi đó, nguồn hiến từ người chết não có thể cứu sống nhiều bệnh nhân cùng lúc hiện nay vẫn còn rất hạn chế do các rào cản về tâm linh, tâm lý, văn hóa... Sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tạng đã dẫn đến thực trạng mỗi ngày có hàng chục người bệnh tử vong vì không có cơ hội được ghép tạng kịp thời.

Cam kết hoàn thiện chính sách, bảo đảm công bằng trong ghép tạng

Để khắc phục những khó khăn trong công tác hiến, ghép mô, tạng“ Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng” ra đời. Điều này thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực y tế nhân đạo đặc biệt. Bên cạnh đó, trong thời gian qua, nhiều chính sách, văn bản pháp luật đã được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động hiến, ghép mô, tạng phát triển. Hiện nay, Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, với mục tiêu mở rộng nguồn hiến, nâng cao hiệu quả quản lý và tiệm cận với thông lệ quốc tế.  Góp phần cụ thể hóa các chủ trương, chính sách này, đồng thời tạo động lực để các cấp, các ngành và toàn xã hội cùng chung tay hành động.

Để thúc đẩy phát triển lĩnh vực ghép mô, tạng, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết ngành Y tế cam kết triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế chính sách. Trình Quốc hội Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác trong kỳ họp Quốc hội gần nhất.

Thứ hai, nâng cao y thuật và giữ vững y đức. Mỗi bác sĩ, nhân viên y tế làm công tác ghép tạng phải là một tấm gương về sự tận tụy. Ngành y cam kết sử dụng từng mô, bộ phận được hiến tặng một cách trân trọng nhất, minh bạch nhất và hiệu quả nhất.

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống chuyên môn. Bộ Y tế sẽ tiếp tục chỉ đạo các bệnh viện, cơ sở y tế nâng cao năng lực tiếp nhận, bảo quản và ghép tạng. Chúng tôi sẽ mở rộng mạng lưới các đơn vị tư vấn hiến tạng tại tất cả các bệnh viện có hồi sức cấp cứu, nhằm kịp thời phát hiện và vận động nguồn tạng từ người chết não, đây chính là nguồn tạng bền vững nhất giúp cứu sống nhiều người hơn nữa.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và công khai, minh bạch. Hệ thống phần mềm quản lý danh sách chờ ghép và điều phối tạng quốc gia sẽ được vận hành trên nguyên tắc tuyệt đối công bằng, khách quan. Mọi người dân, dù ở đâu, địa vị nào, nếu có nhu cầu và đáp ứng các chỉ định y khoa, đều có cơ hội công bằng để được ghép tạng.

Thứ năm, chú trọng công tác tri ân. Ngành Y tế sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để hoàn thiện chính sách chăm sóc sức khỏe, tôn vinh người hiến tạng và gia đình người hiến.

Bộ Y tế kỳ vọng ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5 sẽ trở thành một dấu mốc quan trọng, góp phần lan tỏa thông điệp “hiến tặng mô, tạng - cho đi là còn mãi” đến mọi tầng lớp nhân dân.

                                                                                                                                                            M.P